logo idiomorf  
Bekijk de tekeningen op deze website en zie de kracht van de eenvoud
vorige afbeelding terug naar overzicht volgende afbeelding    
   
Dwarsdoorsnede tekening van een virus
(sterke uitvergroting)
 

 
 
 
   

Copyright 2011, Idiomorf infographics

 

 

 

Schematisch model van een griepvirusdeeltje
Deze tekening is in opdracht gemaakt om het griepvirus af te beelden. Het griepvirus is net als alle virussen in werkelijkheid heel erg klein. De tekening laat zien dat en virusdeeltje eruit ziet als een miniscule tennisbal waaruit ''spijkers'' uitsteken zoals de infografiek laat zien. Het virusdeeltje is maar 200 nanometer (0,2 miljoenste meter) groot. Die spijkers aan de buitenkant zijn eiwitten waarmee het virus de cellen van de bovenste luchtwegen kan binnendringen en weer verlaten.
De erfelijke informatie van het Influenza virus zit verpakt in de vorm van 8 RNA strengen. Deze 8 strengen die paars en blauw zijn afgebeeld op de tekening, bevatten alle informatie om nieuwe virusdeeltjes te maken. Het RNA zit stevig ingepakt in spiraalvormige nucleoproteïnes.
De buitenkant van het virus heeft naast de spijkervormige eiwitten nog een tweede meer puntig uitsteeksel. De spijkers zijn de zogenaamde neuraminidases. De puntigen zijn de hemagglutinines. Het neuraminidase is een enzym dat ervoor zorgt dat de virussen na vermenigvuldiging de cel weer netjes kan verlaten zodat het zich verder kan verspreiden. Het hemagglutinine zorgt ervoor dat het virus zich aan de cel kan hechten en zo de cel kan binnendringen.

Zoekt u illustraties als deze?
Wij hebben voor deze opdrachtgever een reeks voorlichting illustraties gemaakt over medische wetenschappen. Met de opengewerkte tekening begrijpt de doelgroep beter hoe een griepvirus er uitziet. De opdrachtgever heeft ons deze illustraties laten maken om te zorgen dat mensen goed ingelicht zijn over de gevaren van het griepvirus. Dit geeft de eindgebruiker een duidelijk inzicht bij preventie. Onze tekeningen kenmerken zich door eenvoud. Deze kunnen ingezet worden voor zowel gedrukte als digitale media. Neem gerust contact met ons op voor een offerte of vragen.

RNA-volgorde
Influenza typeert men aan de hand van de RNA-volgorde. De hoofdtypering (influenza A, B, C) gebeurt aan de hand van eigenschappen van de nucleoproteines. Verdere naamgeving volgt aan de hand van de vindplaats en het jaar van isolatie. De H en de N-antigenen voltooien de karakterisering. Een voorbeeld is Influenza A/Fujian/2002(H3N2), het virus dat vorig seizoen Nederland teisterde en dat niet in de griepprik zat.Het influenza-virus is een klein infectieus deeltje dat zich vermenigvuldigt slijmvliescellen van onze neus, keel en longen. De geïnfecteerde slijmvliescellen sterven op een gegeven moment af waardoor onze bescherming afneemt en we ook bevattelijk worden voor andere luchtweginfecties. In de risico-groepen, 65-plussers en mensen met chronische ziekten als diabetes, hart- en nierziekten of astma vallen de meeste doden. Jaarlijks maakt griep zo’n twee tot drieduizend dodelijke slachtoffers en dat is ruim twee keer zoveel als het aantal verkeersdoden. Influenza komt voor in vele landen, vandaar de hoge sterfte cijfers over de hele wereld.

Er zijn 3 soorten Influenza virussen: type A, B en C. Type A geeft is de ernstige ziekte waar het hier in dit artikel om draait, type B is vrij onschuldig en komt weinig voor en type C is ook zeldzame vorm waar je niet zo ziek van wordt.

Influenza Vaccins
Wereldwijd worden risicogroepen zoals 65-plussers, astma-patiënten en diabetici opgeroepen om de jaarlijkse griepprik te halen. In Nederland halen jaarlijks 3,5 miljoen mensen uit de risicogroep de gratis griepprik bij hun huisarts af. Wie buiten die groep valt kan hem voor ongeveer 15 euro halen. De griepprik is het vaccin dat bescherming biedt tegen de influenza virus-subtypen die op dat moment het meeste rondwaren. De griepvaccins worden geproduceerd in bevruchte, bebroede kippeneieren waarbij een virusstam wordt ingespoten en na een paar dagen verder bebroeden wordt geoogst. Vervolgens wordt het gezuiverd van alle kippenei-bestanddelen en tenslotte wordt het virus geïnactiveerd met een chemisch middel (beta propiolacton). Daarna is het een kwestie van verdunnen om de gewenste dosis voor de jaarlijkse griepprik te krijgen. In het productieproces worden honderdduizenden bebroede kippeneieren aan de lopende band ingespoten in kasten waarin steriele lucht wordt geblazen om te voorkomen dat infecties van buitenaf in de eieren komen. Ook het leegzuigen (oogsten) van de virussuspensie uit de eieren gaat massaal met speciale apparatuur onder dezelfde voorzorgen om het product niet te besmetten.

Nieuwe ontwikkelingen voor influenza vaccins
Wereldwijd werken wetenschappers volop aan nieuwe manieren om influenza-vaccins te ontwikkelen voor de groeiende markt van deze steeds weer op de loer liggende Influenza pandemieën. Solvay Pharmaceuticals doet zijn uiterste best om zijn leidende positie als influenza vaccin producent in Europa uit te breiden met een weefselkweekmethode die de productie met kippeneieren moet gaan vervangen. Cellen uit hondennieren kunnen heel goed griepvirus vermenigvuldigen. Dat bevrijdt de eieren-vaccinproductie van de belemmerende eierenlogistiek. Vanaf 2005 heeft Solvay in Weesp als eerste een volledige weefselkweek productie.

In Nederland worden nu wekelijks honderdduizenden eieren gebruikt voor de productie van griepvaccin. Het werken met eieren is eigenlijk heel onhandig. Want in het geval van een epidemie moet de vaccinfabriek op volle toeren draaien. Dat kost vrachtwagens vol met eieren die snel vervoerd moeten worden want de eieren zijn natuurlijk niet lang houdbaar. Bovendien moeten de eieren zelf ook nog voldoen aan strenge eisen. Het ei moet een bepaalde grootte hebben, en de juiste schaaldikte en moet gedesinfecteerd worden. Vandaar dat niet zomaar iedere kippenboer eieren kan leveren. Het vervaardigen van het vaccin met bebroede eieren is daarom eigenlijk helemaal niet zo handig.

De Spaanse griepepidemie van 1918
In de zomer van 1918 stierven in Nederland de eerste mensen aan de Spaanse griep. In andere landen waren reeds duizenden mensen aan deze virusziekte overleden. Waar de ziekte precies is begonnen is niet duidelijk. Het eerste gedocumenteerde geval is dat van soldaat Albert Mitchell, die zich op 11 maart 1918 ziek melde in Fort Riley in de staat Kansas in de Verenigde Staten. De ziekte verspreidde zich met zeer grote snelheid door de wereld. Vanuit de Verenigde Staten naar het Oosten en vandaar uit weer terug naar het Westelijk halfrond. De Eerste Wereldoorlog was nog aan de gang en door de censuur kwamen eerst weinig berichten naar buiten over de ziekte. Alleen in Spanje, dat niet aan de oorlog deelnam, werd in de pers veel aandacht besteed aan de epidemie. De virusziekte werd in ander landen daarom al gauw de Spaanse griep genoemd.

Aangenomen wordt dat de oorzaak van de griep een gemuteerd varkensvirus uit China was. De griep begon met hoge koorts, hoesten, spierpijn en keelpijn. Gevolgd door extreme moeheid en flauwtes. Men verloor zoveel energie dat men niet meer kon eten en drinken. De ademhaling werd steeds moeilijker, gevolgd door de dood. Gruwelverhalen over de griep deden de ronde: een man hield een taxi aan, maar voordat hij in kon stappen was hij dood, een keeper in een voetbal elftal greep een bal uit de lucht en toen hij op de grond terecht kwam was hij dood door de Spaanse griep. Ook president Woodrow Wilson kreeg de Spaanse griep tijdens de onderhandelingen in Versailles in 1919, maar hij herstelde. Sommige historici stellen dat door zijn afwezigheid bij verschillende besprekingen de eisen aan het verslagen Duitsland strenger waren.
Er kwamen veel nepmedicijnen op de markt, die beloofden de Spaanse griep te kunnen voorkomen of die de griep zouden kunnen genezen. Een effectief medicijn was niet aanwezig.

Naar schatting hebben meer dan een half miljard mensen de ziekte opgelopen. In India alleen al stierven 10 miljoen mensen aan de Spaanse griep. In totaal stierven tussen de 20 en 40 miljoen mensen aan deze virusziekte. Van de Amerikaanse soldaten in Europa stierf in 1918 de helft aan de Spaanse griep.
Bij een normale griep worden vooral ouderen en anderen met een lage weerstand getroffen. Niet bij Spaanse griep: het waren vooral de mensen in de leeftijdsgroep van 20-40 jaar die overleden. In het voorjaar van 1919 was de griep uitgewoed.
De griep epidemie was de ernstige uit de twintigste eeuw en was op jaarbasis gezien dodelijker dan de Zwarte Dood, waar in een jaar gemiddeld 2 miljoen stierven tegen de 20-40 miljoen in een jaar aan de Spaanse griep. Nog steeds is de precieze oorzaak van de Spaanse griep niet bekend, maar recente onderzoekingen bevestigen het vermoeden dat het is recombinant griepvirus is. 

In Nederland stierven binnen enkele maanden 27.000 mensen aan de Spaanse griep. De meeste in de maande oktober (5506), november (16.960) en december (5321) van 1918. Hele gezinnen stierven. In de zomer van 1918 was een eerste golfje van Spaanse griep ons land overspoeld, maar het aantal slachtoffers bleef toen beperkt. Diegenen die in de eerste golf de griep hadden gehad, kregen in het najaar de griep niet opnieuw.
In het laatste kwartaal waren de provincies Drenthe, Groningen en Overijssel relatief het zwaarst getroffen, met sterfte cijfers van 8,5, 5,9 en 5,2 doden per 1000 inwoners. Zuid-Holland had met 3,2 het laagste sterftecijfer van de Spaanse griep.  Het cijfer voor geheel Nederland was 4,1. De meeste slachtoffers vielen in gemeenten met minder dan 20.000 inwoners en dan met name in gemeenten met slechte woonvoorzieningen. Veel mensen in het Noordoosten van Nederland woonden in eenkamerwoningen en daar sloeg de Spaanse griep vooral toe. Ook was de sterfte hoog in ziekenhuizen en psychiatrische inrichtingen waar mensen die griepverschijnselen vertoonden op één zaal werden verpleegd.

Een op de 250 Nederlanders overleed aan de Spaanse griep. Bij bezoeken aan kerkhoven ziet men nog steeds aan de grafzerken dat vele gezinnen binnen korte tijd hun familieleden verloren aan de Spaanse griep. 

Sommige wetenschappers sluiten niet uit dat een dergelijke griepepidemie zich opnieuw voor kan doen. Het griepvirus blijft zich muteren en onder het voor het virus gunstige omstandigheden zou het zich sterk kunnen verbreiden. In 1997 werden in Hong Kong al het pluimvee afgeslacht om te voorkomen dat een griepvirus zich via varkens naar de mens zou kunnen verplaatsen. Men weet nu meer van de Spaanse griep en men is meer alert, maar een medicijn is er nog steeds niet.

Mexicaanse griep
De Mexicaanse griep, -een influenza A virus van het subtype H1N1- is opgebouwd uit varianten varkensgriep, vogelgriep en menselijke griep. Deze nieuwe stam is niet eerder voorgekomen. In potentie vormt het virus een grotere bedreiging dan vogelgriep, omdat hij van mens tot mens lijkt over te springen. Iets dat het vogelgriepvirus tot dusver niet is gelukt. De term 'varkensgriep' is daarmee eigenlijk achterhaald. Hier is sprake van een 'mensengriepvirus', ofwel humane influenza. De mogelijkheid van een pandemie, een wereldwijde griepepidemie, hangt af van de besmettelijkheid van het virus. Vooralsnog lijkt die mee te vallen.

Na Mexico zijn nu ook in Texas, Californië, Kansas en mogelijk New York mensen ziek geworden. Zij zijn inmiddels hersteld. Volgens het Amerikaanse Centres for Disease Control is sprake van hetzelfde virus, maar is niet duidelijk of er een verband bestaat tussen de uitbraak in Mexico. Ook tien Nieuw-Zeelandse schoolkinderen die kort geleden terugkeerden van een reis naar Mexico, zouden het virus hebben opgelopen. De kinderen en hun begeleiders zijn uit voorzorg in quarantaine geplaatst.

Mutaties
A/H1N1 is een bekende probleemveroorzaker, omdat het snel muteert. Het wisselt makkelijk genetisch materiaal uit met influenzavirussen van varkens, vogels en mensen. Er zijn 71 verschillende stammen bekend. Het virus stond onder meer aan de basis van de Spaanse griep die tussen 1918 en 1919 wereldwijd voor tientallen miljoenen doden zorgde. Ook in de jaren twintig en vijftig veroorzaakte het grote epidemieën.

Tijdens de laatste grote uitbraak, in 1977, dook het opnieuw op als de zogenoemde Russische griep. Met aanzienlijk minder ingrijpende gevolgen. De Russische griep trof vooral schoolkinderen, jonge mensen die nog geen weerstand hadden opgebouwd. Ouderen waren wel eerder blootgesteld en bleken voldoende antistoffen te hebben.

Dat zou verklaren waarom ook in Mexico meest jonge mensen ziek worden. Bovendien is een nieuwe stam ongevoelig voor de griepvaccins die iedere winter worden uitgedeeld.

Bestrijding
Patiënten in Mexico reageren goed op antivirale middelen als Oseltamivir (beter bekend als Tamiflu). Een geluk bij een ongeluk, want nog in maart van dit jaar meldde de Wereldgezondheidsorganisatie WHO dat het overgrote deel van de bekende H1N1-virussen resistent bleek tegen het middel. (1291 van de 1362 onderzochte virussen)

Volgens de WHO is er nog te weinig bekend om harde uitspraken te doen over mogelijk gevaar. Er is eerst meer onderzoek nodig. Van een negatief reisadvies, aanvullende maatregelen voor de volksgezondheid of een exportverbod op varkens is vooralsnog geen sprake.

Voor verpleegkundigen die te maken krijgen met patiënten met de Mexicaanse griep is een goede persoonlijke hygiëne belangrijk. De Mexicaanze griep heeft zich verder verspreid in Europa, de Verenigde Staten en Latijns Amerika. Over de wereld zijn inmiddels meer dan duizend ziektegevallen gemeld.

Handen wassen belangrijker dan maskers
V&VN meldt verder dat handen wassen belangrijker is dan het dragen van maskers en mondkapjes. Het is wetenschappelijk niet bewezen dat de kans op het oplopen van de infectie kleiner is voor gezonde mensen die tijdens een pandemie maskers dragen.

Langzamer verloop epidemie
Er zijn wel aanwijzingen dat, als veel mensen maskers gebruiken, de epidemie iets langzamer verloopt. De effectiviteit van maskers is afhankelijk van de pasvorm en de mate en wijze van het gebruik. Bij alle maskers geldt dat hoe beter de pasvorm is, des te beter de bescherming is.

Vaak handen wassen
Goede persoonlijke hygiëne vermindert de kans op een besmetting zeker. Mensen die hun handen vaak wassen hebben minder kans op het oplopen van influenza.